İnsan Haklarının İzlenmesi nedir?

İnsan haklarının izlenmesi, insan hakları durumunun iyileştirilmesi amacıyla bilginin (1) toplanması, (2) doğrulanması ve (3) savunuculuk için kullanılmasıdır.

İnsan haklarının izlenmesi, bir projenin ya da çalışmanın etkisinin ya da başarısının izlenmesinden tamamıyla farklıdır. İnsan haklarının izlenmesi, mevcuttaki mevzuat ve uygulamaların uluslararası insan hakları standartları ve normlarına ne kadar uygun olduğunu, aradaki boşlukları ve eksiklikleri ve bu eksikliklerin giderilmesi için atılması gereken adımları ortaya koyar.

İnsan haklarının izlenmesi farklı araç ve yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Ancak kullanılan yöntem ne olursa olsun bağımsızlık, tarafsızlık, zarar vermeme, güvenilir olma, kimsenin güvenliğini riske atmama gibi farklı ilkelere bağlı kalınmalıdır.

ETKİNİZ AB Programı, sivil toplum örgütlerinin (STÖ) uluslararası insan hakları standartlarına uyumun izlenmesi ve savunulması için becerilerini geliştirerek insan haklarının iyileştirilmesi ve korunmasındaki rollerini güçlendirmeyi amaçlar. Uluslararası insan hakları standartları, devletlerin saygı göstermesi, koruması ve yerine getirmesi gereken sorumluluklarını belirler. Bu standartlar Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Konseyi gibi devletlerarası kuruluşların bünyesinde kabul edilen sözleşmeleri, bildirgeleri ve kararları, bu sözleşmeleri izleyen yapıların karar ve genel yorumları ve hatta BM Özel Raportörleri ve Avrupa Konseyi organlarının uzman raporları gibi geniş bir listeyi kapsar. (Lütfen uluslararası insan hakları standartları ile ilgili liste için tıklayınız.)

ETKİNİZ Desteklerinden kimler yararlanabilir?

ETKİNİZ Desteklerinden yararlanmak için öncelikli koşul, insan haklarının[*] korunması ve yaygınlaştırılması için çalışan, Türkiye’de resmi olarak kayıtlı bir sivil toplum örgütü olmaktır. STÖ’ler aşağıdaki kategorilerden biri olabilir:

  • Dernek
  • Vakıf
  • Kar amacı gütmeyen kooperatif
  • Sivil toplum ağları ve platformları (Bu yapılar resmi olarak kayıtlı bir STÖ tarafından temsil edilmeleri durumunda desteklenir.)
  • Sivil inisiyatifler (Bu yapılar resmi olarak kayıtlı bir STÖ tarafından temsil edilmeleri durumunda desteklenir.)
  • Sendikalar
  • Barolar
  • Meslek örgütleri

[*] İnsan hakları konuları sürekli genişlemekte ve evrilmektedir. Aşağıda bazı örnek hak alanlarını/grupları paylaştık, ancak burada yer almayan diğer tüm başlıklarda da başvuruları kabul etmeye hazırız: kadın hakları, çocuk hakları, gençlerin hakları, engelli kişilerin hakları, azınlıklar ve etnik grupların hakları, LGBTİlerin hakları, mülteci hakları, göçmenlerin hakları, yerinden edilmişlerin hakları, vatansızların hakları, yerli halkların hakları, yaşlı hakları, işçi hakları, çevre hakları, insan hakları savunucularının korunması, ayrımcılık yasağı, adil yargılanma, ekonomik, sosyal ve kültürel haklar.

ETKİNİZ Destekleri hangi konuları kapsar?

ETKİNİZ sivil toplum örgütlenmelerinin uluslararası insan hakları standartları ve normlarına uyumu izleme kapasitelerini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Bu nedenle, uluslararası insan hakları çerçevesinde yer alan tüm insan hakları konularına ilişkin çalışmaları destekler.

ETKİNİZ Destekleri neleri kapsar?

ETKİNİZ tarafından sunulan desteklerin detaylı tanımları için Destekler sayfamızı inceleyebilirsiniz. ETKİNİZ sivil toplum örgütlenmelerine doğrudan finansal destek vermemektedir. Bir başka deyişle, sunulan destekler sadece masrafların karşılanması şeklinde yapılır ve sivil toplum örgütlenmelerine para aktarılmaz. Destekler kapsamındaki tüm ödemeler ETKİNİZ tarafından yapılır. Her bir başvuru için en fazla 3000 Euro karşılığı destek sunulmaktadır. Bir sivil toplum örgütlenmesine birden fazla sefer destek sunulabilir ancak toplam destek tutarı bir yıl için en fazla 12.000 Avro olabilecektir. Her başvuru birbirinden ayrı olarak değerlendirilmektedir.

Başvuru dili Türkçe’dir. Arapça ve Kürtçe de başvuru da yapılabilir. Bilgi sistemimiz sadece Türkçe olarak hazırlandığı için Arapça ve Kürtçe dillerinde başvuru yapmak isterseniz destek@Etkiniz.eu adresine bu talebinizi iletebilirsiniz.

ETKİNİZ Desteklerini iki ana kategoride sunar:

  • 1- İnsan Hakları İzleme Desteği
  • 2- Uluslararası İnsan Hakları Mekanizmalarına Erişim Desteği

I. İnsan Hakları İzleme Desteği

İnsan Hakları İzleme Desteği uluslararası insan hakları standartlarına dayalı yeni ve mevcut insan hakları izleme girişimlerine destek vermek üzere tasarlandı. Bu destekle, STÖ’lerin ETKİNİZ desteğiyle kendi insan hakları izleme çalışmalarını tasarlamaları ve uygulamaları mümkün olacak.

a. İnsan Hakları İzleme Desteği ile neler yapabilirsiniz?

  • İzleme çalışmalarınızı uluslararası insan hakları standartlarıyla güçlendirebilir,
  • İzleme çalışmalarınızı stratejik bir temel üstüne oturtabilir,
  • İzlemeniz için temel göstergeler belirleyebilir,
  • Araştırma konunuzda veri toplamayabilir ve verileri doğrulayabilir,
  • Topladığınız verileri istatistiki bilgiye çevirebilir,
  • Bu alandaki diğer çalışmalara dair mevcut verileri okuyup yorumlayabilir,
  • Sonuçlarınızı uluslararası geçerliliği olan izleme raporu haline getirebilir,
  • Bulgularınızı ve raporunuzu yaygınlaştırabilir ve geniş kitlelere ulaştırabilir,
  • Bunun için sonuçlarınızı video veya görsel bilgi gibi daha kolay anlaşılır formatlarda yayınlayabilir,
  • Sonuçlarınıza ilişkin kampanya ve lobi çalışmaları yürütebilir,
  • Benzer alanlarda çalışan örgütlerle diyaloğa geçebilir ve ortaklık kurarak temel stratejiler geliştirebilir
  • Basın ve medya çalışmalarıyla kamuoyuna ulaşabilir,
  • Çalışmalarınızı kamu yöneticileriyle paylaşabilir,
  • İnternet üzerinden seminerlere (webinar) katılabilir veya acil eğitim ihtiyaçları için webinar eğitimleri talep edebilir,
  • İhtiyacınıza yönelik eğitimler talep edebilir,
  • Farklı örgütlenmeler, kurumlar ve kuruluşlarla bir araya gelebilir ve insan hakları izleme ve savunuculuk çalışmalarınız konusunda diyaloğa geçebilir,
  • Uzun süreli kapasite oluşturmaya destek olacak rehber uzman talep edebilir, izleme süreçlerinizde birlikte çalışabilir, veya

b. İnsan Hakları İzleme Desteği Kapsamında Karışanabilecek Harcamalar

  • Mekân kiralama
  • Yemek ve ikram
  • Ulaşım
  • Konaklama (yalnızca oda-kahvaltı giderlerini kapsar)
  • Günlük harcama desteği (günlük 10 Avro)
  • Kırtasiye
  • Yazılı çeviri (rapor, broşür, video vb çevirisi)
  • Sözlü çeviri (simultane veya ardıl)
  • İşaret diline çeviri
  • Ekipman kiralama (Ekipman satın alımı uygun destek kalemi değildir. Ekipman kiralama yaparken toplam kiralama bedelinin ekipmanın satın alım tutarının 1/3’ünü geçmemelidir)
  • İnternet sitesi tasarımı, yazılım ve yönetimi
  • Yazılım satın alma ve üyelik giderleri (Veri tabanı, depolama, tasarım, vb)
  • Sosyal medya araçlarının tasarımı ve yönetimi
  • Alan adı ve hosting
  • Tanıtım, bilgilendirme, promosyon vb. malzemelerinin tasarımı
  • Tanıtım, bilgilendirme, promosyon vb. malzemelerinin redaksiyonu
  • Tanıtım, bilgilendirme, promosyon vb. malzemelerinin basımı
  • Tanıtım, bilgilendirme, promosyon vb. malzemelerinin dağıtımı
  • Uzman desteği (ETKİNİZ, temel olarak sivil toplum örgütlerinin hali hazırda sahip oldukları uzmanlığı güçlendirmeyi amaçlar. STÖ’ler içerisindeki uzmanlığın yeterli olmadığı durumlarda konuyla ilgili dış uzman desteği sunmak da mümkün olacaktır.

ETKİNİZ tarafından sağlanacak kısa/uzun dönemli uzman desteği bütçesi 3.000 Avro’luk maksimum destek miktarına dahil değildir ve uzmanların tüm masrafları ETKİNİZ tarafından karşılanır).

II. Uluslararası İnsan Hakları Mekanizmalarına Erişim Değişim

Bu kategori, raporlama veya savunuculuk amacıyla uluslararası insan hakları mekanizmalarını doğrudan hedefleyen STÖ’lere destek sağlamayı amaçlar. Bu destek kategorisi farklı uluslararası insan hakları mekanizmalarına yönelik rapor hazırlamak isteyen STÖ’lere hızlı bir olanak sağlayacaktır. Bu destek kategorisiyle, rapor hazırlamak için gerekli toplantı, seyahat, çeviri ve diğer lojistik ihtiyaçlar karşılanabilecektir. Ayrıca, STÖ’ler bu desteği toplantılara veya raporların tartışıldığı oturumlara katılmak, birebir görüşmeler gerçekleştirmek gibi yollarla uluslararası insan hakları mekanizmalarına daha kolay erişebilmek için de kullanabilecektir.

Bu destek kategorisi, insan haklarının izlenmesiyle ilgili olarak Türkiye, AB üye ve aday ülkeleri ve Avrupa Komşuluk Aracı (ENPI) ülkeleri[*] arasında uluslararası çalışma ziyareti gerçekleştirme, iyi örnekleri yerinde inceleme ve etkinliklere katılım faaliyetlerini aşağıdaki kalemlerle desteklemek üzere tasarlandı. (Bu ülkeler dışındaki seyahat veya etkinlik talepleri Avrupa Birliği Delegasyonu’nun onayıyla kabul edilebilir.)

Kısaca, çalışmalarınızın Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi ve benzer uluslararası izleme mekanizmalarına dahil olmasını sağlamak istiyorsanız veya bu mekanizmalara erişmek için destek gerekiyorsa, “ULUSLARARASI İNSAN HAKLARI MEKANİZMALARINA ERİŞİM” başlığından destek talebinizi iletebilirsiniz!

a. Uluslararası İnsan Hakları Mekanizmalarına Erişim Desteği ile Neler Yapabilirsiniz?

  • Uluslararası insan hakları mekanizmalarına yönelik ziyaretler ve toplantılar düzenleyebilirsiniz.
  • Uluslararası insan hakları mekanizmalarının üyelerini / uzmanlarını Türkiye’deki etkinliklerinize davet edebilirsiniz.
  • Türkiye’de uluslararası insan hakları mekanizmalarına dair etkinlikler / toplantılar düzenleyebilirsiniz
  • Türkiye dışında uluslararası insan hakları mekanizmalarına yönelik savunuculuk faaliyetleri düzenleyebilirsiniz.

b. Uluslararası İnsan Hakları Mekanizmalarına Erişim Kapsamında Karışanabilecek Harcamalar

  • Yurtdışı Seyahat[*]
  • Yurtdışı Konaklama (Konaklama kalemi yalnızca oda-kahvaltı giderlerini kapsar)
  • Günlük harcama desteği (günlük 50 Avro)
  • Etkinlik katılım ücreti
  • Pasaport ücreti (Program kapsamında en fazla 5 yıllık bordo pasaport ücreti desteklenir)
  • Vize ücreti (Vize işlemlerinin sorumluluğu vize başvurusu yapan kişiye aittir. ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi yalnızca vize ücretinin geri ödemesini yapar).
  • Seyahat sigortası
  • Yurtdışı çıkış harç pulu
  • Sözlü ve/veya işaret diline çeviri (başvurucuların gönüllü ardıl çevirmenlerle çalışması beklenir. Gönüllü çevirmenin seyahat, konaklama, vb. masrafları ETKİNİZ’den talep edilebilir)
  • Yazılı çeviri

Uzman desteği (ETKİNİZ uzman havuzundan tarafınıza sunulacak uzman desteğini ifade eder; uzman desteği bütçesi 3.000 Avro’luk maksimum destek miktarına dahil değildir ve uzmanların tüm masrafları ETKİNİZ tarafından karşılanır)

[*] Üye ülkeler: Almanya, Avusturya, Birleşik Krallık, Belçika, Bulgaristan, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Kıbrıs, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, Yunanistan.

Aday ülkeler: Arnavutluk, Bosna Hersek, Karadağ, Kosova, Makedonya, Sırbistan.

ENPI ülkeleri: Azerbaycan, Belarus, Cezayir, Ermenistan, Fas, Filistin Bölgesel Otoritesi, Gürcistan, İsrail, İsviçre, İzlanda, Libya, Lübnan, Mısır, Moldova, Norveç, Suriye, Tunus, Ukrayna, Ürdün.

Avrupa Ekonomik Bölgesi (EEA): İzlanda, Lihtenştayn, Norveç. Avrupa Ortak Pazarı: İsviçre

[*] Üye ülkeler: Almanya, Avusturya, Birleşik Krallık, Belçika, Bulgaristan, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Kıbrıs, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, Yunanistan.

Aday ülkeler: Arnavutluk, Bosna Hersek, Karadağ, Kosova, Makedonya, Sırbistan.

ENPI ülkeleri: Azerbaycan, Belarus, Cezayir, Ermenistan, Fas, Filistin Bölgesel Otoritesi, Gürcistan, İsrail, İsviçre, İzlanda, Libya, Lübnan, Mısır, Moldova, Norveç, Suriye, Tunus, Ukrayna, Ürdün.

Avrupa Ekonomik Bölgesi (EEA): İzlanda, Lihtenştayn, Norveç. Avrupa Ortak Pazarı: İsviçre

(Bu ülkeler dışındaki seyahat veya etkinlik talepleri Avrupa Birliği Delegasyonu’nun onayıyla kabul edilebilir)

ETKİNİZ eğitim programları düzenliyor mu? Nasıl katılabilirim?

Evet. ETKİNİZ insan haklarının izlenmesi için sivil toplum örgütlenmelerinin ihtiyaç duyacağı farklı eğitim programları düzenliyor. Bu eğitimlere ilişkin duyuruları sosyal medya hesaplarımızdan ve duyurular sayfamızdan takip edebilirsiniz.

Eğitim programlarımız bütün sivil toplum örgütlenmelerinin üye, gönüllü ve aktivistlerine açıktır. Ancak, her eğitim programının içeriği ve kapsamına göre uygun katılımcı profili özel olarak belirlenmekte ve duyurularda belirtilmektedir. Eğitim programlarımıza başvuru sistemimiz üzerinden başvurabilirsiniz.

ETKİNİZ ayrıca sivil toplum örgütlerinden gelecek talepler doğrultusunda değişen ihtiyaçlara yanıt vermek üzere “talebe bağlı eğitim” programları düzenleyecektir. Bu tür talebe bağlı eğitimler konulara veya örgütlere özel olabilir. Lütfen eğitim taleplerinizle ilgili olarak ETKİNİZ Destek Masası ile temas kurunuz.

ETKİNİZ destekleri için değerlendirme kriterleri nelerdir?

ETKİNİZ Destekleri için yapılacak başvurular aylık olarak değerlendirilecektir. Her ayın 25. gününe kadar yapılan başvuruların sonuçları en geç bir sonraki ayın 25. gününe kadar belli olacaktır. Her aylık dönem içinde, ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi tarafından alınan bütün başvurular geliş zamanı sırasıyla değerlendirilir.

ETKİNİZ kapsamında acil başvuru öngörülmemektedir; ancak bu tür başvuru ihtiyacı olan STÖ’ler ETKİNİZ Destek Masası ile iletişime geçebilirler. ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi başvuruların yoğun olduğu belli dönemlerde tüm STÖ’lere eşit şans verebilmek için aynı başvurucudan gelen birden fazla başvurunun onaylanmasını ve uygulanmasını kısıtlamak zorunda kalabilir.

Gerekli görüldüğü durumlarda başvuruyu güçlendirmek üzere ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi tarafından yönlendirme sağlanır.

Uygunluk kontrolü iki aşamalı olarak gerçekleştirilir. İlk aşamada ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi başvurunun

  1. insan haklarının izlenmesi ile ilgili olarak bir sivil toplum örgütü tarafından yapılıp yapılmadığına
  2. uluslararası insan hakları standartları ile ilgili olup olmadığına

bakarak uygunluğunu kontrol eder. Bu iki kriterin uygunluğunun sağlanması durumunda Teknik Destek Ekibi başvuruyu detaylı olarak inceler.

İkinci aşamada ise başvurular ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi tarafından aşağıdaki uygunluk kriterleri ışığında değerlendirilir:

Uygunluk Kriterleri

Belirleyici Kriterler
1 Başvuru uluslararası insan hakları mekanizmalarıyla (özellikle Birleşmiş Milletler insan hakları komiteleri) iletişim, raporlama gibi doğrudan bir ilişki içeriyor mu?
2 Başvurunun hedefleri, çıktıları ölçülebilir mi?
3 Başvuru insan hakları durumunda olumlu bir etki yaratma ve iyileşme sağlamaya odaklanıyor mu? Yerel ya da ulusal değişim potansiyeli var mı?
4 En zor durumdaki, sesi duyulmayan kesimleri önceliyor mu? Ayrımcılık yapmama ya da yaratmamaya dikkat ediyor mu? Toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetiyor mu?
5 İlgili hak sahiplerini, diğer ilgili ve etkili paydaşları katıyor mu? Katılım sağlama konusunda kullandığı yöntemler ilgili, etkin, verimli ve sürdürülebilir mi? Hak sahiplerine ve diğer paydaşlara yönelik hesap verebilirlik ve şeffaflık sağlamak için önerilen yöntemler neler? Hak sahiplerinin kendi haklarını arayabilmeleri için bu yöntemler yeterli mi?
6 Hak sahiplerini koruma konusunda önlem alınmış mı?
7 Uygulama bittikten sonra etkinin sürdürülebilmesi için bir plan var mı?
Destekleyici Kriterler
1 Talep edilen bütçe miktarı 3.000 Avro veya altında mı?
2 Talep edilen bütçe kalemleri, çalışma faaliyetleriyle örtüşüyor mu?
3 Talep edilen bütçe kalemleri ve tutarı ile planlanan sonuçlar arasındaki fiyat/fayda ilişkisi güçlü̈ mü?
  • Uygun Başvuru: Belirleyici Kriterler arasından en az 5 tanesine uyan başvurular kabul edilir ve Teknik Destek Ekibi başvuranla iletişime geçerek tüm Destekleyici Kriterlere de uygunluğun sağlanması için birlikte çalışır.
  • Düzenlenmesi Gereken Başvuru: Belirleyici Kriterlerden en az 2 tanesine ve Destekleyici Kriterlerden en az 2 tanesine uyan başvurular Düzenlenmesi Gereken Başvuru kabul edilir. Bu başvuruların uygun hale getirilmesi için Teknik Destek Ekibi tarafından iletişim kurulur ve başvurunun geliştirilmesi için birlikte çalışılır.
  • Uygun Olmayan Başvuru: Belirleyici Kriterlerden en az 2 tanesini ve Destekleyici Kriterlerden en az 2 tanesini aynı anda karşılamayan başvurular Uygun Olmayan Başvuru kabul edilir.

Uygunluk kontrolü aşamasında ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi STÖ’lerden faaliyetleriyle ilgili ek belge ve bilgi talep edebilir.

ETKİNİZ Ekibi, başvuru sürecinin ve desteklerin sağlanmasının sivil toplum örgütlenmeleri arasında bir yarış ortamı yaratmadan gerçekleşmesi için özen gösterir. Bunun için eğer insan haklarının izlenmesi için etkili olacağına inandığınız bir fikriniz varsa endişelenmeyin, ekibimiz size başvuru sürecinde de yardımcı olmaya hazırdır. Başvurularınız ile ilgili tüm sorularınız için Destek Masası ile iletişime geçebilirsiniz.

Başvurular her ayın 25’i gece yarısına kadar yapılır ve bu başvurular en geç bir sonraki ayın 25’inde sonuçlandırılır. ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi, başvurularıyla ilgili bilgi vermek üzere STÖ’ler ile başvurularını takip eden 7 gün içinde irtibata geçecektir. Bu koşullar, programın uygulama sürecinde ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi tarafından değiştirilebilir; değişiklikler ETKİNİZ internet sitesinden ve sosyal medya aracılığıyla uygulamaları aksatmayacak şekilde duyurulur.

Başvuruların sonuçları Bilgi Sistemi üzerinden iletilir. Başvuran, değerlendirme sonucuna itiraz etme hakkına sahiptir. İtirazlar için destek@Etkiniz.eu adresine e-posta gönderebilirsiniz.

Başvurusu, ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi tarafından yeniden düzenleme talebiyle iade edilenler, gerekli değişiklikleri başvuru dönemi (her ayın 25’i) içinde tamamladıkları takdirde başvuru sıralarını kaybetmezler ve başvuruların uygunluk kontrolü yeniden gerçekleştirilir. Bu sürede tekrar başvuru yapamayanlar bir sonraki dönem için başvurularını yaparak o dönemin sıralamasında yer alırlar.

Başvuruları uygun bulunmayan STÖ’ler çalışmaları hakkında geri bildirim almak için ETKİNİZ Destek Masasına ulaşabilirler.

Başvurumu ne zaman yapmalıyım? Başvuru sonucum ne zaman belli olur?

ETKİNİZ’e yapılan başvurular aylık olarak değerlendirilir. Her ayın 25. gününe kadar yapılan başvurular,  yapılış sırasına göre ETKİNİZ Teknik Destek Ekibi tarafından uygunluk kontrolünden geçirilir.  Her ayın 25. gününe kadar yapılan başvuruların sonuçları en geç bir sonraki ayın 25. gününe kadar bildirilir. Örneğin, 25 Temmuz tarihine kadar yapılan tüm başvurular başvuru sırasına göre değerlendirilir ve sonuçlar en geç 25 Ağustos tarihinde bildirilir. Her ayın 25. günü yeni bir başvuru dönemi başlar.

İlk 3 Ay için Başvuru Dönemi Başvurunun Sonuçlanma Tarihi (en geç)
3 Temmuz – 25 Temmuz 2019 25 Ağustos 2019
25 Temmuz – 25 Ağustos 2019 25 Eylül 2019
25 Ağustos – 25 Eylül 2019 25 Ekim 2019